«وصیت نامه فرعون»: نگاهی تازه بر آمدگاه اندیشه تک خدایی

این نوشته که در هفته نامه آلمانی «اشپیگل» چاپ هامبورگ نشر یافته بود، نگاهی بر آخرین دستاوردهای باستان شناسی در مصر و اسراییل پیرامون کتاب مقدس دارد. در ابتدا باید به نکته های زیر توجه کنید:

شاید اگر این نوشته «میراث فرعون» ترجمه می شد، برای خواننده فارسی زبان ملموس تر و نزدیک تر به محتوای نوشته می بود. اما وصیت نامه به زبان های اروپایی Testament نام دارد. در همین میان تورات که ما آن را به نام «عهد عتیق» می شناسیم، در زبان انگلیسی Old Testament و در آلمانی Das alte Testament نام دارد. در سایر زبان های هم خانواده نیز نام مشابه این را دارد. از این رو هفته نامه اشپیگل با واژه ها یک بازی مفهوم دار کرده است و از این رو من نمی توانستم آن را تغییر دهم.

پیام فشرده این نوشته این هاست:

یهودیان بر خلاف ادعای خود نخستین آورندگان اندیشه تک خدایی نیستند، بلکه این اندیشه در مصر باستان توسط اخناتون، فرعون مصر، به وجود آمده است و یهودیان آن را به نام خود در آورده اند.

تورات یا عهد عتیق، کتابی است که از آسمان نازل نشده است و در طی سده ها توسط روحانیون یهودی بنا به نیاز زمان خود تدوین شده است.

پیامبری به نام موسی وجود نداشته است و نشانه های موجود دلیل بر وجود چند افسانه دارند که مستدل ترین آنها می گوید که موسی همان فرعون مرتد مصری، اخناتون است.

درگیری میان فلسطینیان و اسراییل در خاورمیانه بر یک افسانه پایه دارد.

بقیه نوشته را خود در اینجا بخوانید: بخش نخست، بخش دوم، بخش سوم، بخش چهارم، بخش پنجم و بخش ششم.

این نوشته را به بالاترین بفرستید Balatarin

وصیت نامه فرعون – بخش ششم و پایانی

ماسیوسکی محقق بر این گمان است که این اقوامی که «دوباره به فلسطین رانده شدند، خاطره های چند سده سکونت در مصر را در ذهن خود نگاه داشته بودند.» شک او بر این است: خامودی، آخرین پادشاه بزرگ هیکسوها، که از او در نوشته های باستانی به عنوان بنیان گذار اورشلیم یاد می شود، مبنای اصلی این داستان است.

در نگارش این تاریخ رعایت امانت نگردیده است و حتی برخی رویدادها وارونه نگارش یافته اند.

هیکسو ها به عنوان اشغال گر آمده بودند.

اقامت آنها در مصر یک دوره درخشان حکومت را در بر داشت.

پس از آنها یک دوره تاریک و سقوط آغاز شد.

اما در تورات این سه مورد کاملا وارونه بیان شده اند. عبرانی ها به عنوان کارگرانی تصویر می شوند که برای بیگاری آورده شده بودند و در بردگی می زیستند تا زمانی که قوم با رهبری موسی از آنجا مهاجرت کرد.

چنین تحریف هایی برای محققان روایت ها و داستان ها کاملا آشنا هستند. آنها در این راستا از «وارونگی بیان (Narrative Inversion)» سخن می گویند: یک آغاز کوچک، درخشان تر جلوه داده می شود و پایان نافرجام، دردناک تر و تراژیک تر. ماسیوسکی می گوید: » درماندگی ملی همواره نقطه تقاطع اعصاب در شبکه عصبی قوم ها بوده است.» از این رو در روند ایجاد ملیت قوم یهود این داستان را در سده نهم و هشتم پیش از میلاد تغییر داده و با شکوه تمام به عنوان پیدایش درخشنده قوم تدوین کرده اند.

حال، موسی که بود؟ آیا او اصلا وجود خارجی داشت؟ آیا در میان انبوه تحریف ها و وارونه نگاری های کتاب مقدس می توان حقیقت را دریافت؟

با این وجود او خارج از مرزهای فلسطین شناخته شده بود. در روم باستان، در اسکندریه و در مصر هلنی، در سده های چهارم و سوم پیش از میلاد شایعه های بسیاری پیرامون این پیامبر نقل می شد. در جمع، هشت نویسنده باستانی از او نام برده اند. اما در این داستان ها موسی چهره ای ترسناک دارد. او به عنوان سردسته جذامی ها و بیماران پوستی به میان می آید. از همه وحشتناک تر داستان ترسناکی است که روحانی و تاریخ نویس مصری، «مانه تو (Manetho)» پیرامون 280 پیش از میلاد، بیان می کند. او از دوران وحشتناکی سخن می گوید که هزار سال پیش از زمان او وجود داشته است. در آن زمان، ان گونه که این نویسنده بازگو می کند، نفرینی بر کشور حاکم بوده است و 80 هزار جذامی در کویر شرق مصر بیگاری می کردند. فرعون به آنها اجازه ساخت یک منطقه مسکونی جذامی ها در «آواریس» را داد. آنها یک روحانی از هلیوپلیس (مرکز پیروان فرقه آتن) را به عنوان رهبر خود برگزیدند. نام او موسی بود.

این رهبر جدید پرستش بت ها را ممنوع کرد و حیوانات مقدس مصر قربانی شدند. سپس موسی در آواریس باروهای مستحکم ساخت و هیکسو ها را به کمک خواست. آنها با کمک یکدیگر حکومت وحشت را در مصر ایجاد کردند و قربانگاه ها را به آشپزخانه بدل کردند. موسی حیوانات مقدس را بر آتش کباب می کرد و معبد ها را ویران می ساخت.

از این رو برای آسمن جریان روشن است. این داستان پیرامون کابوسی قدیمی می گردد و خاطرات دوران اخناتون و هیکسوها را این گونه بیرون می ریزد. جذام تنها استعاره ای است برای ناپاکی. و در میان همه اینها: موسی!

آسمن موسی را تنها «ردپایی تاریخی» می داند. از آنجا که لیست شاهان و یا تاریخ نوشته شده ای وجود نداشت که تخیل مصریان را محدود سازد، مصریان فرعون مرتد را غولی بی شاخ و دم تصویر کرده و او را موسی نام نهادند.

دونالد ردفورد (Donald Redford) مصرشناس کانادایی از این نیز فراتر می رود و جزییات داستان موسای «مونه تو» را با زندگی اخناتون ارتباط می دهد. این را می دانیم که اخناتون در کویر شرق مصر اردوگاهی برای کارگران بیگاری ایجاد کرده بود. «مونه تو» می گوید که موسی سیزده سال حکومت وحشت برپا ساخته بود. دقیقا همان مدتی که اخناتون در آمارنا حکومت کرد.

همه اینها این را می رساند که اخناتون فراموش شده، در حافظه جمعی مصریان کماکان زنده است، به شکل موسی. مردم اتفاق های رخ داده واقعی در آمارنا را به همراه خاطرات ناخوشایند از وحشت و ناپاکی از ذهن خود پاک ساخته و اخناتون را نماد یک جنایتکار ساختند.

اما یهودیان نخستین که از این قیام «خورشیدی» آمارنا باخبر بودند، اخناتون را مردی نابغه می دانستند. آنها داستان های وحشتناک پیرامون اخناتون/موسی را برگرفته و به آن آنگونه که خود می خواستند، رنگ مذهبی زدند.

این که «وحی» نازل شده در صحرای سینا در اساس تبلیغاتی دروغین و جعل است، دیگر مورد تردید هیچ تورات شناسی نیست. همگان می دانند که راه به سوی اندیشه تک خدایی، آنگونه که کتاب مقدس می خواهد آن را مستقیم و صاف به ما بقبولاند، هرگز نبوده است. حتی پیرامون سال های 900 پیش از میلاد، آن گونه که یافته های حفاری ها نشان می دهند، عبرانی ها هنوز پیرو «توتم پرستی» بودند. آن ها «یهوه» را به عنوان خدای آب و هوا و باروری می پرستیدند و البته کم کم از تصور جنسی و جسمی از او فاصله گرفتند.

ردپاهای افشا کننده ای نیز در خود کتاب مقدس وجود دارد. میزان بی شماری از افسانه ها و داستان های سامی های غربی در این کتاب درهم آمیخته شده اند. با این وجود هسته قدیمی و اصلی این افسانه ها حفظ شده اند. به عنوان مثال موسی پس از مسابقه با خدا بر فراز کوه آتش، در میان شعله ها گیر افتاده است؛ شعله هایی که درخشش آنها چشم قوم را خیره ساخته است. این درخشش خود خداست. از این رو او باید پوششی بر چهره خود کشد. «رایک (Reik) » محقق، این صحنه را به عنوان «بازمانده» یک سنت جادوگران تفسیر می کند که پوست حیوان قربانی شده را بر چهره می کشند.

در پایان این روند تکاملی، یهودیان خدای خود را توانمند و بی چهره می سازند. او از دور تنها بر پیروان خود، آهنین فرمان می راند. «پیش از من خدایی نبوده و پس از من نیز نخواهد بود.» سخنی که پیامبر دویتریزایا (Deuterjesaja) پیرامون سال 530 پیش از میلاد در پای معبد بابل بر زبان رانده است.

و این پیروزی قطعی تفکر تک خدایی بود.

«یزایا»ی ترک شده میان بیگانگی و تنهایی محصور بود. قوم یهود در مهاجرت، در خطر از هم پاشیدگی قرار گرفته بود. کتاب پنجم موسی تنها یک خطر می شناسد: خطر فراموش شدن و همواره این هشدار را در گوش خوانندگان خود می خواند. فراموشی یعنی حل شدن، از دست دادن سنت ها و جهای رویایی از سرزمینی که قوم از آنجا آمده است و به آنجا می خواهد برگردد.

از این رو مهاجران خود را منزوی و جدا ساختند. آنها به دنبال هویت بودند. در این دوره است که مقدس داشتن «سبت»، قوانین تغذیه حرام و حلال و تابوهای غذایی تدوین می گردند. اسراییل زیر پرچم جاودانگی گرد آمد. ایده «برده سرای» مصر نیز در این دوره شکل گرفت. شعار روحانیون: «سر خود را بالا گیرید! ما در گذشته نیز در دشواری قرار داشتیم و پیروزمندانه به میهن خود بازگشته ایم.»

در سال 516 پیش از میلاد، امکان بازگشت برای این قوم رنج دیده فراهم آمد. کوروش، پادشاه سخاوتمند امپراطوری جهانی ایران به مهاجران اجازه بازگشت به اورشلیم را داد. اکنون پیروان یهوه دیگر صاحب اختیار خود بودند و در استان ایرانی کوچک «یهود» تصور خود را از مذهب راستین پیاده ساختند.

این مذهب، مذهبی پدرانه بود که نشانه ای بسیاری از وحشت و خشونت در خود دارد. در این زمان بود که روحانیون آن سنت خونین را نیز بنیان نهادند که روح یهودی تا امروز آن را در خود دارد. ختنه نوزادان به عنوان بیعت با خدا خوانده شد. کتاب مقدس چنین می گوید: «و یوشع سنگ کوب به پیش آمد و اسراییلیان را بر کوهی از پوست های اضافی ختنه کرد.» پس از آن بود که آنها اجازه ورود به به سرزمین موعود را دریافت کردند.

با این نشانه، زخمی بر بدن، «ازدواج» با یهوه بازگشت ناپذیر شد.فرعون اخناتون، پیشاهنگ، 17 سال در قدرت بود. اما پسران خدا در برابر جادو و ابتذال مصون بودند. آنها تنها نیاز به نگاهی بر بدن خود داشتند تا درک کنند که «سرور»، مرتدان را با چه برش های دردناکی در بدن مجازات می کند.

آنها یک نیرنگ هوشمندانه دیگر نیز به کار بردند تا توانستند به رهبری این جنبش بنشینند. ماسیویسکی گمان می برد:»برای ثبت حق نخستین تولد مذهب تک خدایی به نام فرهنگ یهودی، موسی به زادگاه اصلی تک خدایی، یعنی مصر برده شد.»

اکنون: 2500 سال پس از آن خاور نزدیک کماکان بشکه باروت است. «منطقه فرهنگی-معنوی» که غرب و شرق از روز نخست تفاوت گذاری میان «حق و باطل در مذهب» با هم زندگی می کنند، پر است از دشمنی بدون دلیل که چون ساطور عمل می کند و جدا می سازد.

البته بیشتر مذهب شناسان دگر می اندیشند. لوکاس بورمن (Lukas Bormann) از بایرویت اعتراف می کند: «آسمن ما را بشدت تکان داد.» البته او می پذیرد که کتاب مقدس از «شکل بیانی تندروانه» استفاده می کند و «پر از پلمیک» است. «دلیل آن این است که نوشته ها تقریبا همگی از سوی اشرافیت یهودی قدرت از دست داده، ثبت شده اند.»

بورمن می گوید: همین ناتوانی و رنج ها بودند که یهودیان را از دید اخلاقی بزرگ ساختند. این قوم بود که نمونه وار برای همه انسان ها صدایش را بر علیه بردگی و سرکوب بلند ساخت و امیدی جهان شمول به صلح برای همه انسان ها بیان داشت.

این را آسمن نیز رد نمی کند. او بیش از هر کس دیگر از دستاوردهای روح یهودی آگاه است. او در تازه ترین کتاب خود می نویسد: سخن یهودیان بر سر خطاهای خاص انسان ها نبود، بلکه بر سر آگاهی از «گناهکار بودن اساسی انسان، گذرا بودن او و دوریش از خدا» بود. از این روست که طلب «پشیمانی»، توبه و بازگشت از «زیر بار سنگین گناهان در زندگی تا امروز» به وجود آمده است.

توبه و بازگشت: این است درخواست ژرف کتاب مقدس. پسالم 51 بازگشت لازم به خویش را این گونه روشن می سازد: «قربانی که بر خدا خوش می آید، آن روحی است که در هم فروریخته است، آن قلبی است که در هم شکسته و له شده است.»

نویسنده: ماتیاس شولتس

بازگردان به فارسی: وبلاگ آقا اجازه؟؟ (aghaejaze.wordpress.com)، ژوییه 2008

این نوشته را به بالاترین بفرستید Balatarin

وصیت نامه فرعون – بخش پنجم

نوشته زیر در هفته نامه اشپیگل چاپ آلمان در شماره 52 در سال 2006 به چاپ رسیده بود. این نوشته آخرین بررسی های تاریخی و یافته های باستان شناسی پیرامون تورات یا “عهد عتیق” را نشان می دهد که در ادامه و تایید یافته های گذشته است. نکته نوین جالب توجه در این نوشته طرح دیدگاه نوین پیرامون آمدگاه اندیشه تک خدایی است. این نوشته از آلمانی برگردانده شده که پیاپی در اینجا می آورم.

نویدار

===============

یک صد سال پیش نیز آنگاه که باستان شناسان به نخستین رد اخناتون دست یافتند، تلاش داشتند که ارتباطی میان او و موسای کتاب مقدس بیابند. نکات مشترک روشن است. آسمن می گوید: “اشتراک این دو در این است که هر دو قاطعانه تفاوت میان درست و نادرست را اساس تفرقه و تعقیب دیگران نهاده بودند.” حال چه رشته ارتباطی می توان میان آن رهبر مصری و مردی از صحرای سینا یافت؟ آیا ارتباطی نهانی چون بند ناف از نیل تا اورشلیم وجود دارد؟

جیمز بریستد (James Breasted) مصرشناس نابغه آمریکایی که در سال 1894 در برلین دکترای خود را دریافت کرده بود، این تردید را ابراز داشته بود. او گمان داشت که یهودیان به طریقی از این مذهب نورانی اطاع یافته بودند. ادوارد مایر (Erward Meyer) متخصص آلمانی تاریخ باستان نیز گمان او را تایید می کند. او می گوید: در این گذار از کویر «هسته ای از واقعیت» وجود دارد.

زیگموند فروید (Sigmund Freud) بسیار سنگین تر به این مورد پرداخت. در سال 1937، آنگاه که او از سرطان سخت رنج می برد و یهودی ستیزی در آلمان وحشیانه بیداد می کرد، پدر پسیکانالیز (که خود یهودی زاده بود) آخرین نوشته بزرگ خود را به پایان رساند: » موسی و دین تک خدایی».

در این نوشته او این دیدگاه را بیان داشت: موسی در حقیقت یک روحانی آتن (Aton) از هلیوپلیس (Heliopolis) است که پس از شکست این جنبش مذهبی، گروهی از بردگان یهودی را برگزید تا اعتقاد خود را در میزانی کوچک پیش برد. به جز نام موسی (موسی واژه ای مصری و به مفهوم کودک است)، فروید افسانه بیرون گذاردن بچه را نیز مشکوک می داند. کتاب مقدس می گوید که موسی از زن برده ای عبرانی به دنیا می آید و او نوزاد خود را در سبدی بر روی نیل رها می سازد. نوزاد بر روی آب به دست یکی از دختران فرعون می افتد که او را به سرپرستی می پذیرد و موسی در دربار بزرگ می شود.

برای فروید جریان روشن است: موسی یک مصری بود. داستان بیرون گذاردن او تنها یک حقه است برای آن که این بیگانه را «یهودی» سازند و بتوانند او را بعدها در مرکز «افسانه بنیان گزار ملی» جای دهند.

این سخن از سوی پدر اطریشی روانشناسی، اندیشه ای ماهرانه بود. و فروید این که جریان پس از آن چگونه پیش رفت را نیز می دانست: یهودیان که هنوز نیمه بت پرست بودند، خود را از برای اجرای فرمان های سخت گیرانه موسی ناتوان دیدند و او را به قتل رساندند.

آن چه که در نگاه نخست در این نظریه عجیب به نظر می رسد، در واقع بر اندیشه نیرومندی بنا شده است که به قلب اندیشه مذهب راه می یابد. فروید بر این باور بود که پیش از مرگ خود، مقدس ترین دروازه مذهب را گشوده است. پدر پسیکانالیز در سال 1912 در نوشته انتشار یافته خود به نام «توتم و تابو» درگیری پدر و پسر را به عنوان ریشه همه اعمال مذهبی بیان داشته بود. مدل فکری او این گونه است: در «جامعه نخستین» قوی ترین مرد بر دیگران تسلط می یابد و همه زنان را برای خود می خواهد و از جایگاه قدرت کامل خود از پسران و برادران خود فرمان بری مطلق می طلبد. او هر گونه مخالفت را با مقطوع النسل ساختن مخالف پاسخ می دهد.

در مخالفت با چنین مستبدی، همه مردان دیگر متحد می شوند، او را به قتل رسانده و بدن او را در «خوراک توتم» می خورند تا قدرت او به آنها انتقال یابد. پس از این کار آنها ابراز تقصیر و پشیمانی می کنند چون حامی گروه مرده است. از این رو این پدر به ضمیر ناخودآگاه انتقال می یابد و به صورت «حیوان توتم» در می آید که از سوی گروه پرستیده می شود؛ نخستین نظام مذهبی بشریت!

فروید اندیشه خود را این گونه ادامه می دهد: این مستبد پیش از تاریخ، دقیقا در دوران بسیار بعد در فرقه «آتن (Aton)» دوباره ظاهر می شود، اما این بار در آسمان. یهوه نیز به صورت یک مستبد ظاهر می گردد. از این روست که مردم نخستین نماینده او را به قتل می رسانند. موسی می میرد. از این روست که آن عقده تقصیر باستانی دوباره فعال می شود؛ و این بار با تاثیر قوی تر.

این تئوری هر چند که بسیار هیجان انگیز می نماید، نمی تواند کامل درست باشد. این جریان بیش از اندازه روشن، عملی و مشخص بیان شده است. برای قبیله ای یهودی که در سالهای پیرامون 1250 پیش از میلاد حاضر باشد که به خاطر یک روحانی «آتن» از سنگ زار های سینا گذر کند و به آزمایش های سخت روحی تن دهد، از سوی باستان شناسی مدرن هیچ گونه سندی یافت نشده است.

آنچه مستند است این است: پیرامون 1250 پیش از میلاد هنوز در صحرای سینا قبیله های راهزن «هاپیرو (Hapiru) می زیستند. در فلسطین جنوبی مردم قبیله «شاسو (Shasoo)» سکونت داشتند که از پرورش حیوانات زندگی می کردند و کم کم ساکن آنجا شدند. قومی با نام اسراییل در آنجا هنوز وجود نداشت و تنها قبیله های گوسفند چران بودند که همیشه در کوچ بودند.

ابتدا پیرامون 1000 پیش از میلاد بود که کم کم شمار مردم ساکن دهقان رو به افزایش نهاد. کلبه ها دارای محراب های کوچکی بودند که به عنوان فربان گاه برای پیشینیان و ارواح خانواده مورد استفاده قرار می گرفتند. مکان های مقدس محلی، بر فراز کوهها قرار داشتند. به بیان کتاب مقدس در سده هشتم پیش از میلاد هنوز بر فراز تپه های بلند و زیر هر درخت بزرگی آتش مقدس شعله ور بود. در این دنیای چند خدایی (Polytheistic) برای موسایی درخشان، آن گونه که کتاب مقدس می گوید، هیچ گونه جای گاهی نمی تواند وجود داشته باشد. او هنوز از کوه سینا پایین نیامده به قوم خود نخستین فرمان خود را ابلاغ می کند: «من سرور تو و خدای تو هستم.» سپس داستان به راحتی ادامه می یابد. در میان کویر موسی دستورهایی برای تزیین خیمه صادر می کند. قوم باید ظروف مسی برای مراسم مذهبی بسازد و یک میز برای نان مقدس (Shewbread) و یک شمعدان طلایی تهیه کند. حتی یک «تخت رحمت» نیز باید تهیه گردد.

در حقیقت نویسندگان کتاب مقدس در شرح چند صفحه ای خود در کتاب دوم موسی، تزیینات معبد اورشلیم را توضیح می دهند، آن گونه که پس از بازسازی در سال 516 پیش از میلاد تزیین شده بود. این جاعلان برای آن که به سراهای تازه ساخت این معبد جلوه بخشند، داستان را این گونه سراییدند که گویا تزیینات و مبلمان این معبد همانی است که در خیمه موسی در میان کویر بوده است.

همه این ها این را می رساند: روحانیون یهوه از چهره موسی به عنوان یک «دژکوب» برای پیش برد برنامه فرقه خود استفاده می کردند. این روحانیون بودند که از زبان پیامبر خود سخن می گفتند.

اما با تمام اینها ارتباط ممفیس-اورشلیم چندان هم پرت نیست. باستان شناسی مدرن نیز بر این باور است که پلی میان اخناتون، خالق تک خدایی، و جانشین مشهور او موسی، وجود دارد. این که درخشش مصر در آن زمان به کویر شرقی نیز رسیده بود را در این میان باستان شناسان اسراییلی به شکل قاطع تایید کرده اند.در «امپراطوری جدید» (1550 تا 1070 پیش از میلاد) فرعون ها سراسر سرزمین های شرقی کناره مدیترانه را در سلطه استعماری خود داشتند. واحدهای نظامی و لشکریان آنها از میان فلسطین می گذشتند.

بر سنگ نبشته مرنپتاه (Merenptah) در سال 1207 پیش از میلاد برای اولین بار نام سرزمین زیر سلطه ای به نام اسراییل آورده می شود. می توان چنین گمان داشت که سامی ها در معدن های سنگ های گرانبهای فرعون به بیگاری گمارده می شدند. گله داران و بدوی های ساکن فلسطین (که سنگ نبشته ها آنها را با ریش های نوک تیز نشان می دهند) از این راه در زندگی فرهنگی اشغال گران نیز سهم داشتند. مصر مجموعه ای متمدن و ثروتمند و آمدگاه هر نوع دانش بود.

و از این رو این صحرانشینان آسیایی زیر سلطه از وجود اخناتون بزرگ نیز آگاهی داشتند. سرود خورشید آتن شباهت شگفت آوری به پسالم 104 عهد عتیق دارد که یکی از زیباترین سروده های تورات است. انتقال آن شاید از راه پادگان های مصری و متحدان اشراف زاده در فلسطین صورت گرفته باشد.

یک ارتباط دیگر نیز وجود دارد که ژرف تر در چشمه یاریخ فرو می رود. در سده هفدهم پیش از میلاد تخت و تاج مصر مورد هجوم بیگانگان (هیکسوس Hyksos) قرار می گیرد. آنها مردمان از شرق و در واقع یهودیان نخستین بودند. نوشته های باستانی هیروگلیف می گویند: بیگانگان شهرها را به آتش کشیده، مکان های مقدس را نابود ساخته و با مردم دشمنی کردند. آنها شهر آواریس را به عنوان باروی مستحکم ساختند.

باستان شناسی مدرن این داستان را در هسته اصلی خویش تایید می کند. آواریس در کناره شرقی نیل جای داشت.مانفرد بیتاک (Manfred Bietak) از وین سال هاست که گرم بیرون آوردن خرابه های آن است که در وضعیت خوبی باقی مانده اند. نتیجه: هیکسوها 108 سال در قدرت بودند. یکی از شاهان آنها «یاکوبهر» (Ya Kobher) نام داشت که بسیار شبیه یاکوب (یعقوب)، پدر کتاب مقدس است. در سالهای 1550 پیش از میلاد بود که بازپس گیری نظامی هنجام گرفت. فرعون ها که دوباره نیرومند شده بودند، متجاوزان را به کویر باز راندند.

ماسیوسکی محقق بر این گمان است که این اقوامی که «دوباره به فلسطین رانده شدند، خاطره های چند سده سکونت در مصر را در ذهن خود نگاه داشته بودند.» شک او بر این است: خامودی، آخرین پادشاه بزرگ هیکسوها، که از او در نوشته های باستانی به عنوان بنیان گذار اورشلیم یاد می شود، مبنای اصلی این داستان است.

تصویر یکم: تندیس نفرتیتی که ناپدید شد

تصویر دوم: برج بابل

تصویر سوم: تندیس از بت های کنعانی

ادامه دارد … (بخش ششم)

این نوشته را به بالاترین بفرستید Balatarin

وصیت نامه فرعون – بخش سوم

نوشته زیر در هفته نامه اشپیگل چاپ آلمان در شماره 52 در سال 2006 به چاپ رسیده بود. این نوشته آخرین بررسی های تاریخی و یافته های باستان شناسی پیرامون تورات یا “عهد عتیق” را نشان می دهد که در ادامه و تایید یافته های گذشته است. نکته نوین جالب توجه در این نوشته طرح دیدگاه نوین پیرامون آمدگاه اندیشه تک خدایی است. این نوشته از آلمانی برگردانده شده که پیاپی در اینجا می آورم.

نویدار

===============

… بخش سوم

تندروهای آن زمان در مخالفت با این تصویر سازی ابتدایی به اعتراض برخاستند: “جنبش یهوه واحد”. این جنبش خواستار انتزاع بیشتر و معنویت بود و سیاست مذهبی حاکمان را مورد تهاجم قرار داد. پادشاهان، وزیران، روحانیون و پیامبران مقدس حکومتی، زیر فشار دایمی قرار گرفتند. این گروه در دو پیامبر “هواخاز” و “آموس” جلوه می یابد که حدود 750 پیش از میلاد می زیستند. آنها با خشم بر علیه بت پرستی مبارزه می کردند. این هشدار دهندگان کتاب مقدس به هر حیله ای دست می یازیدند. آنها مردم را به سرنوشتی شوم، پرنکبت و نفرین تهدید می کردند. “میشا” پیامبر (حکومت حدود 740 تا 705 پیش از میلاد) مردم را به زنا با بت های خویش متهم ساخت. همکارش “ایلیا” به این می بالید که در کناره کیشون، 450 روحانی “بعل” را کشته است.

فرانتس ماسیوفسکی (Franz Maciejewski) جامعه شناس مذهبی از هایدلبرگ این گروه تندروی وسواسی (Monomaia) را «اخلاق گرایان افراطی» رده بندی کرده است. دیگران آنها را «موریانه های روح» نام نهاده اند. با این وجود زنجیره ای از ناکامی های نظامی این اقلیت مذهبی را به قدرت رساند:

772 پیش از میلاد: آشوری ها سرزمین کوچک اسراییل را اشغال کردند.

587 پیش از میلاد: یهودا نیز استقلال خود را در برابر ارتش های شرقی آشوری ها از دست داد.

نزدیک به 20.000 یهودی به عنوان اسیر جنگی به بابل برده شدند و این گونه استقلال ملی پایان یافت. اکنون به دور از میهن و زیر تهدید فرهنگی بیگانه، روحانیون تیره اندیش یهوه بر دیگران چیره شدند. آنها «بره» های خود را زیر پرچم تسلی دهنده ای گرد آوردند که به جایگاه خداوند توانا ارتقا یافته بود. در این روند یک نقاب یا «پوشش» ایجاد شد؛ نوعی کتاب داستان که چون پیازی با صدها لایه از نوشته ها و گفته های باستانی تشکیل شده بود که پیاپی تغییر یافته و دوباره نوشته می شدند. کتاب مقدس: یک تو در تو (Labyrinth)!

پیام همه این ها این است: هیچ وحی نازل نشده بود. تولد خدا بیشتر روندی درازمدت، خونین و دردناک بوده است که در سده های نهم تا چهارم پیش از میلاد سرانجام یافت. با چنین تفسیری، یهودیان جایگاه پیشآهنگ مذهبی خود را از دست می دهند. از سوی دیگر در سال های 550 پیش از میلاد نیز زرتشت ایرانی، کنفوسیوس چینی و فیلسوف های طبیعت گرای ایونی (Ionian Philosophers) می زیستند. آن ها نیز دارای دیدگاه تمامیت اندیش بودند. کارل یاسپرس این دوره را «دوران محوری (Achsenzeit)» نامیده است که در آن انسان برای نخستین بار «در باره دنیا به عنوان یک تمامیت واحد» اندیشیده است. با تمام این ها هنوز معمای سرزمین مقدس حل نمی شود. کنفوسیوس تلاش در آگاهی و آرامش داشت و ایونی ها در پی دانش بودند. در مقابل کتاب مقدس پر از کینه و ناامیدی است. در دین یهودی-مسیحی جایی برای آرامش وجود ندارد و تنها از تقصیر و گناه سخن می رود.

در این فضای تحقیر و فرمانبری، از این موجود فراطبیعی کتاب مقدس، تنها وحشت متصاعد می گردد. “Emunah” (وفاداری) واژه عبری مترادف با مذهب است. خداوند خود را چون عاشقی حسود می نمایاند. او با ملت برگزیده خود «عقد» بسته است و اعتماد مطلق می طلبد. برونو بتلهایم (Bruno Bettelheim) روانشناس، می گوید که خدای سامی «بدتر از حتی وحشتناک ترین خدایان مردمان نخستین و طبیعی» بود.

بسیاری از ظرفیت های خشونتی که در کتاب مقدس جاری است، به خاطر زنجیره ای از رویدادهاست:

عرصه تدوین و رشد آن، کویر خشن و دشمن زندگی بود.

در بین سال های 720 پیش از میلاد و 70 پس از میلاد، اورشلیم دست کم شش بار از سوی ارتش های بیگانه مورد تهاجم قرار گرفته و زیر سلطه رفت.

چون تمامی انقلابیون، پیروان یهوه نیز برای سرکوب عادت های قدیمی، به زور دست یازیدند. آنها همواره از واژه هایی چون «از میان برداشتن»، «کشتن» و «ریشه کن کردن» سود می جستند.

اما: آنها این انرژی را از کجا می آوردند؟ سرچشمه این دید این مردان از خداوند کجا بود؟

هر کس که گمان می برد که در آن زمان یک روند انباشت در آسمان در جریان بوده است و مثلا بر اساس فشردگی اقتصادی، 100 دکان بقالی به یک سوپرمارکت تبدیل شدند، کاملا در خطاست. قدرت جدید در آسمان، نه تنها تناسب قوا را در آن دنیا، بلکه روی زمین نیز به هم ریخت.

روحانیون در اورشلیم یک نظام پدرسالاری بی همتا را به جامعه تحمیل کردند. روانشناسی امروزی بارها بر این نکته تاکید کرده است که در آن زمان نوعی فرقه مقدس مردانه به وجود آمده بود. خداوند «پدر» به شمار می رفت که او را با ترس آدونای (Adonai) یا «سرور» می خواندند. این موجود تسلیم و فرمان بری می طلبید، به ویژه از پسران.

زنان به شمار نمی آمدند. امروز محققان می دانند که یهوه در ابتدا دارای همسر بود، آشرا (Ashera) خدای باروری. تا سال 586 پیش از میلاد، مجسمه او در معبد اورشلیم برپا بود. اما پیامبران بر علیه این نماد به ستیز برخاستند. از دید آنها او نماد شهوت پرستی بت پرستان کافر بود. کتاب پنجم موسی با تهدید می گوید: «تو نباید نماد چوبی آشرا را برپا داری. خداوند از این کار نفرت دارد.» در پایان، این آخرین همسر خداوندگار نیز از میان برداشته شد و او از مهاجرت بابل بیوه برگشت.

سرانجام روحانیون «بیعت» خود با خدا را با حرکتی مقدس به فرجام رساندند که از آن نیز خشونت می تراود. آنها تمام نوزادان پسر را در روز هشتم ختنه کردند. «دلاک» نوزاد را بر می داشت و با ناخن آن پوست را می گرفت و قطع می کرد؛ حرکتی خون بار که چون ماه گرفتگی در بدن بر جای می ماند.

فرانتس ماسیوفسکی (Franz Maciejewski) جامعه شناس هایدلبرگی اخیرا در کتابی ارزشمند به نام «آرشیو پیسکانالیز و حافظه یهودی، فروید، ختنه و تک خدایی» ختنه را به عنوان موتور جنبش تک خدایی (Monotheism) شمرده است. از دید او ختنه «نیرویی نهانی و بی پایان» بود که «با آن اعتقاد تک خدایی در جامعه اسراییل باستان برای همیشه حاکم شد». این سنت ختنه است که موجب تشکیل هویت گروهی و اعتقادی یهودیان گشته است.

تصویر یکم: زرتشت

تصویر دوم: رقص پیرامون گوساله طلایی، نقاشی رنگ و روغن از نیکلاس پوسین، 1635 میلادی

ادامه دارد… (بخش چهارم)

وصیت نامه فرعون – بخش یکم

نوشته زیر در هفته نامه اشپیگل چاپ آلمان در شماره 52 در سال 2006 به چاپ رسیده بود. این نوشته آخرین بررسی های تاریخی و یافته های باستان شناسی پیرامون تورات یا «عهد عتیق» را نشان می دهد که در ادامه و تایید یافته های گذشته است. نکته نوین جالب توجه در این نوشته طرح دیدگاه نوین پیرامون آمدگاه اندیشه تک خدایی است. این نوشته از آلمانی برگردانده شده که پیاپی در اینجا می آورم.

نویدار

===============

«تک خدایی» (مونوتئیسم، Monotheism) واقعا چگونه پدید آمد؟ مصرشناسان رد هیجان انگیزی را از سرزمین اهرام در کنار نیل تا اورشلیم پی گرفته اند. این چنین به نظر می آید که موسی در پیوند با اخناتون، «فرعون مرتد» مرموز قرار دارد.

آیا ایمان به یک خدای واحد به اجبار به یک دین خشن می انجامد؟

هزاران یهودی سرکش با فریاد «احاد» (خدا یکی است) در خیزش «مکبه»، نخستین جنگ مذهبی تاریخ جهان (سال 167 پیش از میلاد) کشته شدند. شکنجه گران آنها را به تخت شکنجه بستند و ناخن هایشان را کشیدند.

بر مسیحیان نخستین نیز بهتر از این نرفت. بیشتر آنها در سردابه های «کولوسئوم» ناپدید شدند و سپس با بالابر به میدان گاه آورده شده، با شادی رومیان کف بر دهان، جلوی شیرها انداخته شدند. پتروس حواری نیز بر فراز صلیب جان داد.

همه این شهیدان زندگی خود را به پای جنبشی دادند که نزدیک به 3000 هزار سال پیش در کنعان ریشه یافت. قبیله های سامی در آن زمان تصویر خدایی را ریختند که امروز 3،3 میلیارد یهودی، مسلمان و مسیحی به آن وابسته هستند. آنها با شاخه زیتون و شمشیر، اعتقاد به این پدر همگان بی تصویر را به جهان ارایه دادند. محمد («خدای ما و خدای شما، خدای واحد است») نیز به این امر یاری فراوان رساند.

این موجود کوهها را جابجا می کند، از آسمان باران ملخ می فرستد و آسمان و زمین را در هفت روز آفرید. گویا تنها در آوای ارگ های کلیسای مسیحی است که درخشش قدرت نمایی او جلوه خود را از دست داده است. یهودیان باستان خدا را با نام اختصاری یهوه (JHWA) می پرستیدند. او خود را در کتاب مقدس این گونه معرفی می کند: «من همان هستم که هستم.»

اما اکنون است که آمدگاه تاریخی این قادر متعال آشکار می گردد. مصرشناسان گهواره سرور را یافته اند. آنها ردی را پی گرفته اند که به فرعون مرموز، اخناتون (1353 تا 1336 پیش از میلاد) می رسد. او ششصد سال پیش از یهودیان بدعتی گستاخانه بنیان نهاد. او تنها سر به پرستش یک بت، موجود نوری آتن (Aton)، نهاد.

اکنون است که آشکار می گردد: با وجودی که اخناتون خیلی زود طرد شد، تابش کارهایش تا اسراییل نیز رسید. موسای کتاب مقدس، «شبح» همان «فرعون مرتد» از امارنا (Amarna) بود. پیام اساسی تازه علم دین شناسی این است.

البته این کمتر کسی را غافلگیر می سازد. هم زمان با نفوذ روزافزون و هر چه ژرف تر دانشمندان به هسته اصلی کتاب مقدس، در مغرب زمین ایمان کم کم از میان می رود. حتی کالوین اصلاح طلب در آن زمان نیز تلاش بر تربیت همه انکار کنندگان قدرت تعالی «با شلاق یا ترکه» داشت که هیچ نتیجه ای در بر نداشت. 300 سال پس از آن نیچه مرگ خدا را تشخیص داد. روح خردمند برای خدایی که انسان را از خاک شکل می دهد و در بوته تیغ دار آشکار می شود، جایگاهی نمی شناسد.

نتیجه اجتناب ناپذیر: «نسل جوان بدون خدا» (روزنامه فرانکفورتر آلگماینه) پا به میدان می نهد. تنها %23 شاگردان آلمانی به آموزه های کتاب مقدس آشنایی دارند. در ایالت های زاکسن و تورینگن بیش از نیمی از مردم بدون مذهب هستند. در ایالت شلسویگ هولشتاین این میزان به %40 می رسد.

کلیساهای مخروبه و صندوق های خالی! ارزیابی کلیسای پروتستان این است که تا سال 2030 پول دریافتی آنها از مردم به نصف کاهش خواهد یافت.

چندی پیش روزنامه «زود دویچه تسایتونگ» روند نزولی مذهب را «آرامش در صلح» خواند. البته دبگرانی هستند که احساس نگرانی دارند. یک حامی و حافظ متعالی در حال سقوط از جایگاه خود است. اما بسیاری نمی خواهند او را رها کنند. %64 از مردم آلمان به خدا ایمان دارند. اما به کدام یک؟

پیش از همه این حامیان سنت هستند که وحشت زده اند. آنها نگران این هستند که سیاست دولتی انسان دوستانه و ایجاد کمیسیون های اخلاق در دراز مدت نتوانند بنیان ارزش هایی چون زندگی اجتماعی و عشق به همنوع را در جامعه استوار سازند. از دید آنها بیشتر نیاز به گنبد های گوتیک، بوی خوش کندور و نوای سرودهای کلیسایی و هشدارهای دوری از گناه خالق توانا می رود.

اما اکنون پایه های این آخرین برج اخلاقی باروی استوار آن زمان لوتر (Luther) نیز به لرزش افتاده است. در صداقت اخلاقی خداوند تردید ایجاد شده است. اکنون سخن بر این است که «تک خدایی» اندیشه ای است خشن. آیا به راستی جهان غرب در 2500 سال پیش در راهی خطا افتاده بود؟

حامی این تردید پیش از همه یان آسمن (Jan Assmann) مصر شناس است که از شهرت جهانی در این زمینه برخوردار است؛ تردیدی که اکنون چون مرغ طوفان خشمگینی بر سر آیندگان فرود می آید. او در کتاب های بسیاری، که آخرین آنها در ابتدای این ماه (دسامبر 2006) انتشار یافت، ادعا می کند: اعتقاد به یک خدا، خصمانه و بی انعطاف است.

این پروفسور به اندازه کافی در کتاب مقدس نمونه می یابد که به سخن خود استحکام بخشد. گذشته ی بر پایه افسانه های شکل یافته اسراییلیان، در اساس زنجیره ای است از قتل عام ها، مجازات ها و خون ریزی ها. به نام یهوه راندن مردم از سرزمین خود و جدایی ازدواج های مختلط را پیش بردند.

پیش از همه خود موسی مشکوک است. آسمن می گوید که این بنیان گذار، پیامی شوم از صحرای سینا نازل ساخت:» موسی میان مذهب راستین و مذهب دروغین تفاوت گذارد.» این به این مفهوم است: تنها خدای او خوب بود و دیگران بازیچه و الکی بودند. از دید آسمن با این کار موسی البته «نوگرایی انقلابی انجام داد که جهان را از اساس تغییر داد»، ولی نه به سوی بهتر شدن. پیش از آن در چند خدایی (Polytheism) این گونه بود: زندگی کنید و بگذارید زندگی کنند. اما یهوه همیشه تشنه انتقام بود و حق به جانب، قدرتی آسمانی که هیچ کس را در کنار خویش بر نمی تابید.

به گفته این مصرشناس از شهر کنستانس «گونه ای نوین از نفرت» پای بر جهان نهاد؛ «نفرت از مطرودان و بت پرستان.»

ادامه دارد…

بقیه نوشته را در اینجا بخوانید:  بخش دوم، بخش سوم، بخش چهارم، بخش پنجم و بخش ششم.

فیلم «فتنه» و جاروجنجال تندروهای غربی و خاورمیانه ای

به نظر می آید که گفتگوی تمدن ها را روشنفکران شرقی و غربی به چماق کشان در دو سوی واگذارده اند. نگاهی به رویدادهای این چند سال بیاندازیم: یکی می آید در چارچوب آزادی بیان کاریکاتور پیغمبر اسلام را می کشد که به جای عمامه یک بمب به سر دارد. در پاسخ آن یک عده در پاکستان و مصر و چند جای دیگر به جان یگدیگر می اافتند و چند نفر کشته می شوند. در ایران می آیند در چارچوب آزادی بیان کنفرانس بررسی هولوکاست راه می اندازند و چند تا نژادپرست و نئونازی را دعوت می کنند تا حرفهای کهنه یکدیگر را تکرار و تایید کنند و برای هم دست بزنند. روزنامه همشهری مسابقه کاریکاتور در چارچوب آزادی بیان راه می اندازد و کاریکاتور آنه فرانک و آدولف هیتلر را در تختخواب نشان می دهد. در انسو دوباره کاریکاتورهای پیغمبر را در چند کشور چاپ می کنند و اکنون هم خرت ویلدرز که خودش از «هادی غفاری» های هلند است، فیلم «فتنه» را می سازد و اسلام را یک دست به عنوان فتنه تمدن امروز نشان می دهد.

فیلم را دیدم. هیچ چیزی که ارزش 16 دقیقه تماشا را داشته باشد، و یا در اساس جدید باشد، نداشت. به این چیزها در ادبیات سیاسی «پروپاگاند» می گویند. پروپاگاند همیشه هدف تبلیغاتی به سوی یک مسیر ویژه دارد و برای این کار هر روشی را به کار می برد بدون توجه به هیچ گونه چارچوب اخلاقی. گاهی یک داستان سراپا ساختگی را به جای واقعیت می نهد و آنقدر تکرار می کند تا مردم بخشی از آن را باور کنند. «تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها!» استاد همه اینها، چه غربی چه خاورمیانه ای، گوبلر وزیر تبلیغات هیتلر است که می گفت: دروغ باید آنقدر بزرگ باشد که مردم بخشی از آن را باور کنند. آن گاه ما به هدف خود رسیده ایم.

گاهی دروغ و واقعیت را در پروپاگاند درهم می آمیزند که به اعتبار واقعیت دروغ را جا بیاندازند که پیام اصلی است. دستگاه دروغ پراکنی «صداوسیما» پر از این جور چیزهاست. آنها در این کار مهارت ویژه دارند.

گاهی نیز تنها با واقعیت کار می کنند، البته تنها بخشی از واقعیت را می گویند و چنان با ظرافت این کار را انجام می دهند و پیام مورد نظر خودرا می زسانند که مخاطب نه تنها هیچ گاه متوجه نمی شود که سرش کلاه رفته است، بلکه خود را در نقش مدافع آن نیز می بیند و طرفدار آن می شود. این روش کاراترین روش است. تشخیص این گونه پروپاگاند توسط مخاطب آموزش ندیده بسیار دشوار است. در این کار فرهنگ غربی بسیار ماهر است و خاورمیانه ای ها به گرد غربی ها هم نمی رسند.

فیلم فتنه تلاش دارد که از گروه آخر باشد. ولی چون سازنده آن یک سیاستمدار محافظه کار دست راستی و تا اندازه ای هم بنیادگراست و افزون بر آن این کاره (تبلیغات چی) هم نیست، به هیچ رو نمی تواند یک پروپاگاند موفق باشد. این فیلم توجه هیچ انسان با سواد متوسط غربی را بر نمی انگیزد، چه رسد به این که او را با خود همراه کند. روشنفکران غربی نیز هیچ گاه توجهی به اینگونه کارها ندارند مگر این که آن را به نقد بکشند. تنها آن بخش از مردمان خاورمیانه برافروخته می شوند که ساده لوح هستند و رشد اندیشه شان در یازده، دوازده سالگی بازمانده است. همیشه دیده ایم که در چنین زمان هایی یک عده در خاورمیانه به خیابان می ریزند و شکم یکدیگر را سفره می کنند، چون در یک جای دیگر کسی یک حرفی زده است یا یک کاریکاتور کشیده است. آنهایی که تاکنون تفاوت میان دانمارک و پنیر را هم نمی دانستند، ناگاه با پرچم های نو و اطوکشیده دانمارک به خیابان می ریزند و انها را به آتش می کشند. این رفتار عجیب و غریب را بیشتر در خاورمیانه می بینیم تا جای دیگر. البته نمونه آمریکایی، چینی و کره ای این رفتار هم اکنون در ذهن من هست ولی بسیار نادر.

فیلم یک کولاژ است با تصویر هایی از از 11 سپتامبر در نیویورک، بمب گذاری در ایستگاه راه آهن «آتوچا» در مادرید و راسل اسکوور در لندن. سپس سخن رانی های بنیادگرایان تندروهای اسلامی مصری، سعودی، ترک، افغان، ایرانی (سقراط زمان جناب والای احمدی نژاد)، پاکستانی و غیره را نشان می دهد که سخن از نابودی غرب، نابودی یهودیان و تسخیر جهان توسط اسلام می رانند. راهپیمایی های تندروهای اسلامی در اینجا و آنجا نشان داده می شوند با شعارهایی چون «آماده هولوکاست واقعی باش!»، «خدا هیتلر را بیامرزد!»و مانند اینها. تمام این سخنان و بمب گذاری ها با قرائت آیه هایی از قرآن همراه است با زیرنویس هلندی که این سخنان و کارها را توجیه می کنند؛ همان آیه های «قتال» که می گویند کافران را بکشید، یهودیان را بکشید، خدا بی رحم است و جبار و غیره. در ادامه بریدن سر یک نفر (شاید در عراق) و تصویر کشتن آن شش سرباز آمریکایی در سومالی نشان داده می شود که آنها را در خیابان روی زمین می کشند. همان حرکتی که باعث عقب نشینی آمریکایی ها از سومالی شد. ولی ما یادمان هست که جنگ داخلی در سومالی هیچ ربطی به بنیادگرایی اسلامی به شکل امروزی نداشت. فیلم بوی جنگ صلیبی می دهد.

موسیقی فیلم را خرت ویلدرز از ادوارد گریگ و چایکوفسکی گرفته است. چایکوفسکی خوابش را هم نمی دید که قطعه لطیف «رقص عربی» و اپرای زیبای «فندق شکن» او را کسی روی فیلمی با هدف جنگ صلیبی بگذارد. آقای ویلدرز از زنده ها هم اجازه استفاده از اثرشان را هم نگرفته است و هم اکنون کاریکاتوریست دانمارکی می خواهد از او شکایت کند.

اکنون سوال اینجاست که «فتنه» در اساس پیامش چیست؟ چه می خواهد بگوید؟ هیچ کس انکار نمی کند که یکی از جدی ترین چالش های جهان امروز تروریسم و بنیادگرایی اسلامی است. مگر کاری دارد یافتن چهارتا آیه در قرآن که تمام این کارها را توجیح کند؟ اما وانمود ساختن بیش از یک میلیارد مسلمان به عنوان تروریست داستان دیگری است که «فتنه» تلاش در آن دارد و در این کار موفق نیست و کسی در غرب برایش تره هم خرد نمی کند. جنگ صلیبی در غرب طرفدار ندارد و تنها در خاورمیانه است که برافروختگی برخی را بر می انگیزد که اختیار هیچ چیزشان دست خودشان نیست و البته آن هم تا آنجا که پیداست با هدایت محافل خاصی با انگیزه های ویژه (سیاسی) صورت می گیرد. وگرنه چرا اینجا در عربستان سعودی که مهد اسلام ارتجاعی و اندیشه تروریسم اسلامی است، هیچگونه اعتراض و راه پیمایی انجام نمی گیرد؟ تنها اعتراض را در روزنامه ها می توان دید. به نظر می آید که حکومت نمی خواهد این آشوب ادامه پیدا کند، بنابراین هیچ «حرکت مردمی» و راه پیمایی به راه نمی افتد. شاید ابوالمرتجعان سعودی دوست دارتد این حرکت ها را جای دیگر راه بیاندازند. البته اگر دستشان در کار باشد.

حال بپذیریم که تمام این حرفها و آسمان و ریسمان بافی های این فیلم درست! ولی بیان نیمی از حقیقت خود یک دروغ بزرگ است. آنگاه که کسی می آید یک دین را در تمامیت خویش دارای رفتار منسجم و یگانه به عنوان تروریست پرور جا می زند و طرفداران ان را نیز، آنگاه است که نگاه به سوی سایر دین های درگیر بر می گردد و وقتی فیلم از آنها سخن نمی گوید، ناگزیر باید این انتقاد را بپذیرد که گزینشی کار می کند و می خواهد سر تماشاگر را کلاه بگذارد.

درست است که بنیادگرایی اسلامی اکنون جهان را به چالش کشیده است. ولی هنوز تروریستهای اسلامی در جنایت به گرد جوجه های اروپایی هم نمی رسند. هنوز رکورد جنایت، جنگ و انسان کشی تاریخ بشریت با اروپاییان است. همانهایی که جنگ های صلیبی را راه انداختند و میلیونها مسلمان و یهودی را در اروپا و خاورمیانه قتل عام کردند، آنگلوساکسن ها، اسپانیایی ها و پرتغالی هایی که بومیان آمریکا را نابود کردند، سپس جنگ های جهانی اول و دوم را به راه انداختند. آلمانی هایی که تنها امتیاز «کشتار کارخانه ای انسان» را به نام خود در جنگ جهانی دوم به ثبت رساندند، فرانسویانی که 5/1 میلیون نفر را تنها در الجزایر کشتند، آمریکاییانی (اینجا ایالات متحده را با اروپا در یک گروه می نهم) که تا امروز افتخار دو بار به کارگیری سلاح هسته ای را دارند. به جنگ های استعماری در آمریکای لاتین، آفریقا و آسیا و جنگ های درون اروپا اشاره نمی کنم، هر چند که امتیاز پدیده استعمار نیز دست اروپاییان است. در درون اروپا نیز فرانسویان و انگلیسی ها در یک مورد صد سال بدون وقفه با هم جنگیدند.

هنوز 15 سال نشده است که شاهد جنگ بوسنی بودیم و در آنجا نیز اروپاییان یک پدیده جدید در جنایتکاری به ثبت خود رساندند: پاکسازی قومی! از جمله قتل عام مردم سربرنیتسا که از دیدگاه تاریخی می تواند انتقام اروپای مسیحی از حمله مسلمانان عثمانی به اروپا در ششصد سال پیش باشد. انتقام از آنهایی که زیر فشار شمشیر اسلام، به اسلام گرویدند و در واقع دوبار قربانی شدند.

اگر یخواهیم پای مسیحیت را به میان بکشیم مگر کاری دارد؟ مگر نمی دانیم که یهودی ستیزی تنها و تنها ریشه در مسیحیت و در کتاب مقدس دارد؟ مگر مسیحیان اروپایی کم انسان منفکر و دانشمند و زنان را به جرم جادوگری سوزاندند؟ مگر اروپاییان یادشان رفته است که آن زمان که آخوندهای کلیسای رم دانشمندان را وادار می کردند که حساب کنند که روی نوک یک سوزن چندتا بچه جن جا می شود، این جهان اسلام بود که دانشمندان فراری از اروپا را در بغداد و اصفهان و قسطنطنیه پناه داد و علوم پایه را گسترش و رشد داد و سرانجام نیز به اروپا صادر کرد؟

درست است که این حرفها مال گذشته است. ولی ما هم اکنون نیز در کلیسای کاتولیک روم درس شیطان شناسی داریم و در حوزه های علمیه شان روش های جن گیری و طرد شیطان از بدن انسان را آموزش می دهند. همین دو ماه پیش بود که یکی از آخوندهای اعظم کاتولیک در روم اعتراض کرد که چرا به شیطان شناسی کم توجه می شود. چهار ماه پیش نیز در دسامبر سال 2007 چند روز مانده به کریسمس جناب پاپ اعظم که گویا از اسم آلمانی واقعیش خجالت می کشد و نام بندیکت شانزدهم را روی خود نهاده، اعلام کرد که در جایی در فرانسه به نام «لور» یک «امامزاده» وجود دارد و هر کس به زیارت آن برود، تمام گناهانش بخشیده خواهد شد. در همین اروپا و آمریکا اکنون درگیری شدیدی میان کلیسا و جامعه بر سر کتاب های آموزشی وجود دارد. کلیسا می خواهد که آموزش تئوری تکامل از کتاب ها حذف شود و به جایش در مدرسه ها داستان آفرینش را درس دهند. بفرمایید! اینهم از نمونه های امروزی صلیبیون!

اگر بخواهیم سراغ تورات هم برویم مگر کاری دارد یافتن ریشه هر گونه جنایت و انحطاط فکری و اخلاقی؟ آن کتاب که دیگر پر است از نفرت و جنون و جنایت و نیرنگ و دروغ. خودتان کتاب را بردارید و بخوانید. آنقدر روشن و روان است که هیچ نیازی به تفسیر ندارد.

آیا درست است تنها اینها را به میان بگذاریم و اروپاییان یا مسلمانان امروز را یک پارچه تنها با آن بسنجیم؟ مگر اروپا مهد دمکراسی، اندیشه حقوق بشر و آزادی نیست؟ که می تواند انکار کند که اروپای امروز چهارصد سال است که پرچم دار دانش، روشنگری، آزادی و دمکراسی و پیشرفت تمام جهان است؟ فیلم به درستی می گوید که اروپا در 1945 بر نازیسم و فاشیسم پیروز شد، در 1989 بر کمونیسم پیروز شد.ولی اکنون می گوید جلوی اسلامی شدن اروپا را بگیرید و از آزادی دفاع کنید.

مگر دنیای اسلام همه اش یک دست در کار تروریسم است؟ چند فرقه خشونت گرا در اسلام وجود دارد و چند نفر هواخواه دارند و در مقابل چقدر فرقه های صلح طلب؟ آیا علوی ها و درویش ها را می توان در کنار سلفی ها و القائده گذاشت؟ آیا آقاخان و بن بال ابوالارتجاع سعودی با هم شباهت دارند؟ اینجاست که این فیلم می خواهد سرمان را کلاه بگذارد.

درگیری جهان امروز درگیری میان دین اسلام در یک سو و بقیه در سوی دیگر نیست. درگیری میان جهان متمدن بشردوست اندیشمند از یک سو و بنیادگرایان و نژادپرستان غربی و شرقی و اسلامی و مسیحی و یهودی و نئونازی و غیره از سوی دیگر است؛ میان آنهایی که جهان آرام و بدون درگیری و بر اساس حقوق بشر می خواهند و آنهایی که کور هستند، در گذشته دور زندگی می کنند و از رشد تمدن بشری چیزی نیاموخته اند.