تهران، شهر ورشکسته با شهردار نمونه و مردم غیر شهروندش

سه شنبه هفته پیش برای من از آن روزهایی بود که خارج از تهران کم دیده ام. روزی که ترافیک تهران در هم پیچیده بود و کاملا قفل شده بود. میدان آرژانتین که هفت یا هشت ورودی و خروجی دارد، از هر سو بسته شده بود. در ساعت شش بعد از ظهر می خواستم از آنجا به میدان رسالت که شاید کمتر از ده کیلومتر از آنجا فاصله دارد، بروم. طی این مسیر در ساعتی خلوت بیش از ده دقیقه طول نمی کشد. اما در آن روز هیچ ماشینی حتی یک سانتیمتر هم نمی توانست حرکت کند. حالا شاید یکی بگوید که کجاشو دیده ای، ما هر روز این داستان را داریم. به هررو، نیم ساعت به این امید که رفت و آمد به جریان بیافتد، به تماشای این صحنه ایستادم، بدون نتیجه! نکته جالب توجه این بود که هیچ کس ماشینش را خاموش نمی کرد و برخی هر از چندی گازی هم می دادند تا مطمئن شوند که موتور روشن است. بنزین مفت است دیگر. لیتری 80 تومان با حتی 400 تومان «آزاد» کجا و 2000 تومان اروپا کجا! سهمیه هم که شاید کافی است، هوای تهران هم تمیز و عالی و هوش اهالی تهران هم که ماشاالله از همه بیشتر!

به هرحال چون چند صد نفر دیگر تصمیم گرفتم پیاده بروم و به دنبال دیگران در کنار بزرگراه رسالت به راه افتادم. البته به برکت ترافیک قفل شده، می شد در امنیت در کنار بزرگراه پیاده روی کرد. البته نه امنیت کامل چون موتور سوارها برایشان همه جا مسیر باز است؛ لابلای ماشین ها یا حاشیته سمت راست و یا پیاده روها. البته پیاده رو در این بخش بزرگراه که خروجی تونل نیز هست و 2-3 سال پیش در دوران شهرداری احمدی نژاد راه اندازی شده و شبها نورپردازی زیبایی هم دارد، تعریف نشده است. یک تکه حاشیه در آنجاست که بدون معنی تمام می شود و دوباره بدون دلیل شروع می شود. وسط راه دوباره پیاده رو شروع می شود. معلوم نیست عابر پیاده چگونه باید تا آنجا بیاید که بتواند از پیاده رو استفاده کند. البته همان پیاده رو نیز به زودی دوباره تمام می شود. در حاشیه بزرگرا ه به پل می رسم. این پل محل عبور عابر دارد که البته نه قبل پل و نه پس از آن پیاده رویی تعریف نشده است. این وضع را از هر سو در هر بزرگراهی در تهران بروید، مشاهده می کنید.

این بخش از بزرگراه رسالت که از شرق به تونل می رود و چند سال پیش با های و هوی آن را به همراه تونل گشودند، یک شاهکار معماری شهرسازی نیز هست که هوش موجود در شهرداری تهران را نشان می دهد. وقتی با ماشین از شرق به غرب می آیید، پیش از رسیدن به تونل اگر بخواهید به بزرگراه آفریقا، میدان ونک و یا میدان آرژانتین بروید، باید از یک خروجی بروید که پهنایش تنها برای عبور یک ماشین کافی است. در حالی که بزرگراه رسالت پیش از رسیدن به این خروجی پنج باند دارد (که البته همیشه شش یا هفت ماشین در کنار هم می روند و کسی به خط کشی توجه ندارد). ورودی تونل سه باند دارد ولی معلوم نیست که چرا این خروجی تنها باید پهنایش به اندازه یک ماشین باشد. این در حالی است که در ترافیک کاری هر صبح شاید 60 یا 70 درصد ماشین ها از شرق به سوی میدان آرژانتین و بزرگراه آفریقا می روند. هر روز بیایید ببینید که چه معرکه ای است. آن طرف تر به سوی تونل شش باند خط کشی کرده اند که تا به ورودی تونل برسد، سه باند محو می شوند و معلوم نیست جریان این همه جا که باید به آن خروجی تنگ اضافه می شد، چیست. چون تونل تنها سه باند ورودی دارد. انسان از این همه هوش و درایت می ماند که آیا حضرات شهر ساز در شهرداری همه مدارکشان را از آکسفورد آقای دکتر کردان گرفته اند؟ آیا آنها چیزی چون طراحی ترافیک و تئوری صف در ریاضی و این چیزها شنیده اند یا هر کاری می کنند الابختکی است؟ به هر حال هر روز آنجا بساطی است. به ویژه که رانندگان مودب تهرانی پشت سر هم که نمی مانند که نوبتشان بشود. انها همدیگر را دور می زنند و در نتیجه لانه زنبوری در آن گذرگاه تنگ ایجاد می شود که همه می خواهند خود را زودتر از دیگران در آن بچپانند. یک مامور بخت برگشته پلیس هم همیشه در آنجاست که نمی دانم او چرا باید در آنجا باشد. چون هیچ کاری به جز تمرین ماهیچه دست راستش از او بر نمی آید.

به هر حال پس از دو ساعت به مقصد می رسم با کفش های گلی و سردرد ناشی از دود ماشین هایی که ایستاده اند ولی موتورشان روشن است. و این یک پیاده روی در یک مسیر تازه ساخت و مدرن تهران بود. حالا اگر بخواهم از نیاز به مسیر دوچرخه و اسکیت و چراغ راهنمایی مورد نیاز آنها و غیره بگویم که دیگر هیچ! خود می دانم که زیاده خواهی کرده ام.

کوچه های تهران را دیده اید؟ همین کوچه های مسکونی که در بچگی در آنها توپ بازی می کردیم. پیاده روهای کوچه ناامن ترین جای آن است. نمی توان بیست متر در یک کوچه راه رفت بدون آن که با مانعی روبرو شوی و یا خطری پیش بیاید، هم چون ورودی پارکینگ خانه ها که ناگهان کف پیاده رو را گود می کند. دایم باید از پله بالا بروی و پایین بیایی و یا ماشین هایی که پیاده رو را کامل گرفته اند و یا موتورسیکلت هایی که هوشمندانه موتور را عمود بر پیاده رو گذاشته اند و در نهایت تو را وادار می کنند که از وسط کوچه راه بروی و همین است که به جز من تازه وارد کسی از پیاده رو نمی رود. همه از وسط کوچه می روند و همان ها وقتی با ماشین می روند، به همنوعان پیاده شان اعتراض می کنند که شماها چقدر بی فرهنگ هستید.

هزار چیز دیگر در این شهر وجود دارد که از هر سو در تهران بروی، می بینی و در می مانی که مدیریت این شهر دست کیست و هوش ساکنان این شهر کجاست.

تهران از دیدگاه مدیریت شهری یک شهر ورشکسته است و هیچ چیزی ندارد که بخواهد به دیگران نشان دهد. این با وجودی است که تهران شهری است که نسبت به بسیاری از شهر های اروپایی توپولوژی مدرنی دارد و در آن بسیار راحت تر از لندن و پاریس می توان زیرساختارهای لازم را ایجاد کرد. خیابان های مستقیم و به نسبت پهن و عمود بر هم کار را بسیار راحت می کند؛ خانه هایی که همه بر خلاف شهری چون وین که خانه های 300-400 ساله دارد که میراث فرهنگی اجازه هیچ گونه تغییری نمی  دهد، چه رسد به تخریب، پس از بیست سال کلنگی محسوب می شوند و به راحتی می توان آنها را خرید و خراب کرد و خیابانی را ساخت یا پهن کرد. اما مشکلات تهران کماکان همان مشکلات چهل سال پیش است. چهل سال است مترو می سازند. چهل سال است که می شنویم که تهران وسایل نقلیه عمومی کم دارد. چهل سال است می گویند هوای تهران آلوده است. ولی چه دستاوردی دیده ایم؟ به جز دو خط مترو چیز قابل توجهی ندیده ایم. 7،74 میلیون نفر در این شهر زندگی می کنند و هیچ گونه دشواری غیر قابل حلی برای گسترش زیرساختار وسایل نقلیه عمومی وجود ندارد. نگاهی به استانبول 17 میلیون نفری بیاندازید یا لندن، پاریس، آمستردام یا سائو پاولوی 20 میلیون نفری. همه این شهرها یا متروی پیشرفته دارند و یا تراموا و شبکه اتوبوس رانی تنگاتنگ به همراه مترو؛ آن هم با آن خیابان هایشان تنگ و پر پیچ که به ویژه در شهرهای قدیمی اروپایی چون لندن یا پراگ و وین عمرشان به چند صد سال می رسد و خیابان هایشان از دوران درشکه است، اکنون به اندازه کافی اتوبوس، تاکسی و حتی درشکه رفت و آمد می کنند. حالا نگاهی به تهران 50-60 ساله بیاندازید. یک مدیریت لایق می تواند به سرعت قطار سبک شهری را راه بیاندازد، مترو را گسترش دهد و اتوبوس ها را افزایش دهد. اما این شهر پیرو فساد عمومی کشور، در چنان فسادی فرو رفته است که در شهرداری تهران 300 میلیارد تومان پول گم می شود و تا زمانی که احمدی نژاد در آنجاست، کسی بویی نمی برد. قالیباف آن را آن هم در جریان خرده حساب های سیاسی فاش می کند. ولی نه کمیسیونی تشکیل شده و نه کسی مورد بازخواست قرار گرفته است. جریان هم در حال حاضر مسکوت گذارده شده است. وقتی چنین چیزی توجه افکار عمومی را نیز آن چنان جلب نمی کند و همه نسبت به آن کمابیش بی تفاوت هستند، چگونه می توان انتظار داست که مثلا در مورد آلودگی هوا حساسیت ایجاد شود؟

یک تحقیق دانشگاهی که روزنامه شرق چند سال پیش منتشر کرده بود، آورده بود که %70 مردم تهران شهرنشین هستند ولی شهروند نیستند. آنها روش زندگی شهری را نمی دانند. این از دید من بزرگترین دشواری این شهر است. کسی که اصول زندگی در شهر را نمی داند، نه وظیفه خود را می داند و نه به قانون احترام می گذارد. توقعی هم ندارد و از حقوق خود نیز خبر ندارد که آن را از ارگان هایی که خود آنها را انتخاب کرده است، بخواهد. آن ارگان ها را هم بر اساس نیاز مدنی و شهروندی خود انتخاب نکرده است. این است که نتیجه این می شود که 7،5 میلیون نفر در هم می لولند، با این ترافیک زندگی می کنند که تنها بخشی از آن ناشی از کمبود وسایل نقلیه عمومی است و بخش دیگرش رفتار (اگر بگویم وحشیانه ناراحت نشوید) راننده های تهرانی که رعایت هیچ چیز را نمی کنند، نه ادب اجتماعی می دانند و نه حتی به پلیس احترام می گذارند و کارشان تعرض به حقوق دیگران است. با آلودگی هوایی زندگی می کنند که بخش بزرگ آن بدون دلیل منطقی به وجود می آید و مقصر آن خودشان هستند. تا به حال دیده اید که در یک پایانه اتوبوس رانی که همیشه تعدادی اتوبوس در ابتدای خط ایستاده اند، حتی یک اتوبوس خاموش باشد؟ من سال هاست که هر بار راهم به تهران می افتد، به این مورد ویژه دقت می کنم و هنوز این را ندیده ام. در عوض بارها دیده ام که رانندگان همان اتوبوس ها پشت اتوبوس روشن در کنار دود چند نفری ایستاده و گرم نوشیدن چای و گفتگو هستند. هوش را می بینید؟

در گذشته در دپوهای شرکت واحد در غرب و شرق تهران اتوبوس ها حتی در طول شب نیز روشن می ماندند چون می گفتند که اگر آنها را خاموش کنینم، دیگر روشن نمی شوند. همیشه بر فراز دپوهای شرکت واحد در آریا شهر و نارمک یا شاید جای دیگر که نمی شناسم، ابر سیاهی در هوا بود. هوش را ببینید! آن هم در شهری که از سه سو در میان کوهها قرار دارد و جریان هوا در آن محدود است.

تهران حدود 300 کیلومتر بزرگراه دارد که همه شش بانده هستند. در هر چند صد متر پل عابر پیاده وجود دارد که در مناطق مسکونی فاصله کمتر هم هست. اما تقریبا هر روز می توانید مردمانی را ببینید که در سایه پل عابر از عرض بزرگراه رد می شوند ولی از روی پل نمی روند. با وجودی که زیر این پل ها تا دویست متر این طرف و دویست متر آن طرف پل در میان بزرگراه نرده بلند گذاشته اند که عابر پیاده نتواند رد شود، ولی همیشه کسانی را می بینید که یا در امتداد نرده می روند که رد شوند و یا اگر ورزشکار باشند از نرده می پرند. روشن است که تعداد کسانی که زیر ماشین می روند نیز زیاد است.

این داستان سر درازی دارد و می توان از رفتار تهرانی ها در مورد زباله ریختن در خیابان ها، عدم رعایت آیین نامه رانندگی به خشن ترین شکل آن، ایجاد سروصدا و مزاحمت برای همسایه ها، دشواری های همزیستی در آپارتمان ها و غیره گفت که البته تهرانی ها خود بیشتر از این مشکلات می دانند.

در تهران مردمانی زندگی می کنند که از روستا بریده ولی هنوز به شهر نرسیده اند. از روستا بریده اند چون زندگی در روستا نیز نظم ویژه خود را دارد که در شهر قابل اجرا نیست. به شهر نرسیده اند چون تقریبا هیچ کدام از اصول زندگی شهری را رعایت نمی کنند. در هر عرصه ای که بنگرید، تهرانی ها دچار مشکل هستند. این روستاییان در نیمه راه مانده و به قول خودشان «باکلاس» (که هیچ وقت در نیافتم که تعریف خودشان از «کلاس» چیست)، آن چنان نیز به خود می بالند و مغرور هستند که تهرانی هستند که انسان فکر می کند که تنها یک مهد تمدن در جهان وجود دارد و آن هم تهران است.

تهران یک شهر نمونه است و کلی ویژگی دارد که آن را از کلان شهر های دیگر متمایز می سازد، همین ویژگی هایی که در اینجا بخشی را که به ذهنم رسید و گفتم. البته اگر بخواهیم احساس خوبی به ما دست بدهد، می توانیم از دشواری های سائوپاولو، جاکارتا یا لاگوس بگوییم که به عنوان تهرانی احساس خوشبختی کنیم.

این نوشته را به بالاترین بفرستید Balatarin

Advertisements

5 پاسخ

  1. با اینکه درست نوشته‌اید و من ساعت‌ها وقتم را در همین مسیر تلف کرده‌ام اما فکر کنم در مورد تونل رسالت کم لطفی کردید. اینکه خروجی‌های کم عرض هستند کاملا درست است اما گمان من این است که طراحان نتوانستند با توجه به مساحتی که در دسترس داشتند بهتر از این طراحی کنند. شاید اسمش را شاهکار مهندسی اشتباهی دوران احمدی‌نژاد بگذارید اما راست‌اش من فکر نمی‌کنم این موضوع اصلا به احمدی‌نژاد یا مسوول دیگری ربط داشته باشد. طراحان شهری خیلی ساده به عقل‌شان می‌رسد که عرض اتوبان یا خروجی باید با ترافیک خیابان متناسب باشد و یک دفعه عوض نشود. لابد دلیلی داشتند که اینگونه شده. البته همیشه می‌شود با انتقاد کردن کارها را بهتر کرد اما بی انصافی نکنیم.
    راستی تونل رسالت به دلیل خطرات برای عابر ممنوع است و برای همین است که پیاده رو ندارد. باید به جای پیاده رو مسیری در بالایش برای عابر درست می کردند که نکردند. اما تونل کنار اتوبان که نباید پیاده رو داشته باشد.
    ========================================
    البته برای رفتن از میدان آرژانتین به شرق نیازی به عبور از تونل نیست. خود تونل بسیار عالی است و اتفاقا محل حفاظت شده برای عابر پیاده دارد که البته باید هم داشته باشد که بتوان در شرایط اضطراری از تونل خارج شد. تجربه ای که من نوشته ام به سمت شرق است. اگر از سمت شرق به غرب بیایید، متوجه تفاوت عرضی و دو گلوگاه موجود پیش از تونل می شوید.
    شاد باشید

  2. تحلیلتونو کاملا قبول دارم چون بارها وبارها با تماشای دوروبرم همین مسیر تحلیلی رو طی کردم ونهایتا غمگین شدم…بارها ماشینم رو متوقف کردم وبه عابری که دقیقا از زیر پل عابر پیاده درحال عبوره صحبت کردم…یا با راننده ای که آشکارا ابتدایی ترین قوانین رانندگی رو زیر پا گذاشته .ویا…بارها ..اما فقط سرخوردگی وناامیدی نصیبم شده…وبا خودم فکر کردم خانه از پای بست ویران است

  3. ]چرا خود میدون رسالت را نمی گی؟ این همه پل زیر گذر ساخته اند فقط برای ماشین هایی که از شرق به غرب میدون می خواهند بروند. اکثریت ماشین ها می خواهند به دور و بر میدان بروند تا مستقیم راه خودشون را ادامه بدهند. برای همین در کنار پل و زیر گذر میدون همیشه ترافیک هستش.

  4. ممنونم که جواب کامنت من را دادید. همانطور که نوشتید پیاده روی تونل فقط برای مواقع اضطراری است و نه عبور مرور روزمره. اما در مورد ورودی شرق به غرب تونل مشکلی که وجود دارد، پل اتوبان مدرس است. عرض این پل برای بزرگراه رسالت قدیم ساخته شده و کم است. زمان اجرای پروژه تونل رسالت ترافیک مدرس وحشتناک بود ( و لابد هنوز هست) و آن طور که من استنباط کردم، عوض کردن عرض پل معادل بسته شدن قسمتی از اتوبان مدرس برای مدتی بود. این برای ترافیک تهران هزینه بالایی داشت برای همین انجام نشد. به همین دلیل است که در این مسیر می‌بینید که یک دفعه عرض جاده عوض می‌شود. البته این استنباط من است و من نه مسوول شهری هستم و نه مانند آن. یک مهندس ساکن سابق تهران که روزی چندبار این مسیر را می‌رفتم و می‌امدم. الان هم بیش از یکسال است که در آن جهنم ترافیک نبوده ام. امیدوارم نقد من را در مورد انتقادتان بپذیرید.

    موفق باشید.

  5. در همین شبی که شما گیر افتادید در ترافیک، من هم در مسیر عکس شما گیر افتادم! 2 نفر دیگری که مسافر بودند پیاده شدند و رفتند مثل شما. من هم خسته بودم هم شلوارم گلی شده بود هم می ترسیدم راه بیفتم وسط اتوبان هم کلی تا میدان ونک فاصله بود که مطمین بودم تا نیمه شب هم نمی توانم به خانه برسم اگر پیاده باشم 5 دقیقه نشستم و بعد راننده شروع کرد به چرت و پرت گفتن و ایجاد مزاحمت. هیچی پیاده شدم یک ساعت و نیم راه رفتم تا رسیدم به یک جایی که می شد بدون مزاحم آنجا نشست. زنگ زدم به پدرم که آمد عملا از وسط خیابان جمعم کرد و برد درسته انداخت توی ماشین لباسشویی! دختری که به شدت عصبی و گریان بود. مزاحمش شده بودند ، ترسانده بودندش ، چند موتوری نزدیک بود پایش را له کنن و وقتی منتظر پدرش ماند بغضش ترکید از شهری که برای له کردن آدمها ساخته شده بود!

    من از کلاس آمادگی کنکور ارشد شهرسازی بر می گشتم…!

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: